Nichiren buddyzm

Nichiren buddyzm (japoński: 日蓮仏教, r. n. 日蓮仏教) to jedna z tradycji japońskiego buddyzmu oparta na naukach mnicha Nichirena (1222 – 1282). Szkoła koncentruje się na praktyce Nam-myoho-renge-kyo oraz wierze, że Sutra Lotosu (Saddharma Puṇḍarīka Sūtra) jest jedynym prawdziwym nauczaniem prowadzącym do oświecenia.

Historia

Ruch powstał w XIV‑wiem wieku w Japonii, w okresie Kamakura. Nichiren podjął krytykę ówczesnych szkół Zen, Szkoły Tiężnej i Shingon, twierdząc, że odwróciły one pierwotny sens nauk Buddy. W 1271 r. publikuje „Rokku“ – list otwarty do cesarza, w którym nawołuje do przyjęcia Nam-myoho-renge-kyo jako jedynej drogi.

Po śmierci Nichirena jego zwolennicy podzielili się na kilka głównych linii, z których najważniejsze to:

Nichiren-shū – tradycyjna sekta utrzymująca silne powiązania z świątyniami klasztornymi.
Soka Gakkai – ruch społeczny i religijny powstały w XX wieku, skupiający się na aktywności laickiej.
Risshō Kōsei Kai – organizacja założona w latach 30. XX wieku, podkreślająca praktykę i edukację.

Nauczanie

Podstawowe elementy doktryny Nichiren buddyzmu to:

Jedno Prawdziwe Nauczanie – wierzy się, że Sutra Lotosu zawiera najpełniejsze wyjaśnienie dharmy.
Nam-myoho-renge-kyo – mantra recytowana w celu aktywacji wewnętrznej mocy (Buddha-natury). Często jest wymawiana w rytuale zwanym gōhō.
Trzy skarby – Budda (Śakjamuni), Dharma (nauczanie) i Sangha (wspólnota), które w tej tradycji mają specyficzne interpretacje związane z praktyką Nam-myoho-renge-kyo.
Kaishin – idea, że każdy człowiek posiada potencjał do stania się Buddą w swoim obecnym życiu.

Praktyki

Podstawowe rytuały obejmują:

Gongyo – codzienna liturgia, w której odmawia się fragmenty Sutry Lotosu oraz recytuje Nam-myoho-renge-kyo.
Mandala – tworzenie i ofiarowanie obrazów (np. Gohonzon), które mają symbolizować jedność z Buddą.
Studium tekstów – czytanie i komentowanie pism Nichirena, takich jak Rokku, Risshō Ankokyō i Daishōron.

Rozgałęzienia i organizacje

Choć wszystkie linie wywodzą się z nauk Nichirena, różnią się w podejściu do:

Relacji z państwem – Nichiren-shū utrzymuje tradycyjne związki z japońskimi świątyniami, natomiast Soka GakkaiKomeito).
Roli świeckich – w Soka Gakkai świeccy odgrywają centralną rolę w organizacji i propagowaniu nauk, podczas gdy w tradycyjnych szkół mnisi i mniszki zachowują hierarchiczny autorytet.
Interpretacji tekstów – niektóre gałęzie akcentują literalne rozumienie Sutry Lotosu, inne przyjmują bardziej metaforyczną interpretację.

Wpływ kulturowy

Nichiren buddyzm wywarł znaczący wpływ na japońską kulturę, w tym na:

Literaturę i poezję – liczne dzieła literackie zainspirowane naukami Nichirena.
Sztukę – malarstwo i rzeźba przedstawiająca Gohonzon oraz sceny z życia mnicha.
Edukację – fundacje i uniwersytety założone pod auspicjami Soka Gakkai, m.in. Uniwersytet Soka.

Krytyka i kontrowersje

Szkoła była wielokrotnie krytykowana za:

Intensywną ekskluzywność – twierdzenie, że jedynie Nam-myoho-renge-kyo prowadzi do oświecenia, co niektórzy uznają za zamknięcie wobec innych tradycji.
Zaangażowanie polityczne – szczególnie działalność Soka Gakkai i jej powiązania z partią Komeito, które budzą obawy o rozdział kościoła od państwa.
Metody rekrutacji – niekiedy opisane jako agresywne w kontaktach z nowymi członkami.

Patrzy także

Bibliografia

Wśród najważniejszych źródeł:

„Rokku” – list Nichirena do cesarza.
„Nichiren Dai-sho” – zbiór pism autora.
K. Ohnishi, Nichiren Buddhism in Modern Japan, Tokyo 1998.
J. S. Hall, The Teachings of Nichiren, Kyoto 2005.